Xhavit Spahiu erdhi në Prishtinë me 6 topa nga Beogradi! Kjo ishte befasi për të gjithë

Hendboll

Xhavit Spahiu erdhi në Prishtinë me 6 topa nga Beogradi! Kjo ishte befasi për të gjithë

Nga: K.G. Më: 16 gusht 2020 Në ora: 18:35
Xhavit Spahiu erdhi në Prishtinë me 6 topa nga Beogradi! Kjo ishte befasi për të gjithë

Hendbolli në Kosovë ka një histori të bujshme, në periudha të ndryshme! Në periudha të ndryshme është dhënë kontribut i madh për të ngritur nivelin e këtij sporti, që lavdinë më të madhe e ka pasur në fund të viteve të 70-ta dhe të 80-ta, kur ekipet tona, si ish Borci i Ferizajt (tani Kastrioti) dhe Trepça nga Mitrovica, korrën rezultate të lakmueshme! Borci shtatë vite ka qenë anëtar i elitës së hendbollit ish jugosllav dhe një herë edhe finalist i Kupës së Marshall Titos, ndërsa Trepça një vit në ligën e parë ish jugosllave. 

Sukseset e këtyre viteve janë të paprekshme sepse skuadrat e lartpërmendura garuan në ligën ndër më të fortë në botë siç ishte RSFJ-ja. 

Një emër që nuk harrohet dhe që kishte bërë shumë për hendbollin, është Xhavit Spahiu.  
Në monografinë “"Hendbolli kosovar - 60 vjet", që u botua nga Federata e Hendbollit të Kosovës, ka shumë të dhënë interesante për Xhavit Spahiun dhe akterë të tjerë të viteve të 50-ta.

“Hendbolli në Kosovë ka krijuar një histori të bujshme dhe të veçantë. Janë shumë personalitete të shquara, jo vetëm sportive, të cilat me zotimin e tyre bënë që ky sport të nisë një rrugë tejet të frytshme, në të cilën kanë hise shumë breza që nga viti 1948 e deri në mbyllje të shekullit të 20-të, për të dalë në shekullin e ri me një cilësi më domethënëse. Në të vërtetë, viti 1991 solli rrjedha dhe botëkuptime të reja për hendbollin.

Rruga e kaluar ishte e rëndë, plot kthesa, herë-herë, në dukje, të pakapërcyeshme. Në këtë periudhë dolën në shesh figurat më të rëndësishme të hendbollit të Kosovës. Deri më sot, pak është shkruar për historinë e hendbollit të Kosovës. Edhe ato trajtime nuk kanë dhënë pasqyrën e qartë të tërë asaj që është bërë në këtë sport.

Ngjarjet më kanë mbetur të regjistruara, dokumentet kanë mbetur të pagjurmuara, shumica tashmë të asgjësuara, bartësit kryesorë kanë mbetur në margjina, pa pasur mundësi të drejtpërdrejtë, apo tërthorazi të shpërfaqin rrugën e këtij sporti, ndër më cilësorët në Kosovë. Ecejaket e hendbollit të Kosovës për ne për herë të parë i bëri të njohura Xhavit Spahiu. Për të është thënë botërisht shumë kohë përpara se është babai i hendbollit të Kosovës.

Ai, thash, kujton me nderim kohën që ia fali këtij sporti dhe është i lumtur se pikërisht zotimi dhe këmbëngulësia e brezit të tij bënë që ky sport të rritet të mbarë... Xhavit Spahiu lindi në Krumë. Prindërit i kishte nga Gjakova. Ata në kohën e Austro-Hungarisë kanë emigruar në Shqipëri, kështu që ai lindi në Krumë të Hasit, domethënë në Shqipëri, më 1931.

Shkollën fillore, jo të plotë e kreu në Kukës. Klasën e pestë e kreu në Prizren. Prej këtu, tash nis fëmijëria e tij. Edhe gjimnazin e mbaroi në Prizren. Gjatë kësaj kohe u mor me sport. Prindërit i kishte tregtar, mbanin një lloj librarie, vëllai i tij, Azizi, asokohe kishte mbaruar shkollën e Shulcit. 

Babai Sylejman Spahiu, pra vëllai i Halimit, axhës së Xhavitit, dhe e tërë familja kanë punuar për zhvillimin e Kosovës. Hendbolli i madh, pararendës i të voglit Xhavit Spahiu në rrëfimin e tij për zhvillimin e hendbollit në Kosovë merita të posaçme i jep të ashtuquajturit grup të arsimtarëve, që u morën me arsimimin e përgjithshëm të nxënësve. Ata bënë përpjekje që të zhvillojnë edhe sportin. Në këtë grup, sipas tij, janë: Hajdar Jakupi, Hajrullah Morina, Masar Begolli, Ferdinand Shkelëzi, Xhemil Doda (i cili, edhe pse ka pas të kryer Akademinë ushtarake, ka dhënë edhe lëndën e kulturës fizike). “Ramadan Vraniqi ka qenë në komandën e fizkulturës, njëfarë lloji “i besuari”, ndërkohë që pas tij menjëherë erdhi Bardhyl Zajmi. Ata na anëtarësuan në shkollën e mesme të fizkulturës.

Bardhyl Zajmi ka bërë çudira në zhvillimin e sportit, por edhe në zhvillimin e kuadrove të reja në zhvillimin e fizkulturës. Ai e solli hendbollin e madh, që asokohe luhej në Kosovë, por solli edhe shumë sporte të tjera. Ky pra është ai grupi i parë i arsimtarëve në Prizren, Pejë dhe Prishtinë. Masar Begolli ka dhënë mësim në Pejë, në shkollën fillore. Nuk Bardhyl Zajmi Bardhyl Zajmi ka bërë çudira në zhvillimin e sportit, por edhe në zhvillimin e kuadrove të reja në zhvillimin e fizkulturës. Ai e solli hendbollin e madh, që asokohe luhej në Kosovë, por solli edhe shumë sporte të tjera...

“Kishim mësimdhënës nga ish-Çekosllovakia, siç ishte Petrit Konik. Nuk pati asnjë nga Kosova... Vetëm unë. Dhe prej atëherë nisi të zhvillohej hendbolli i vogël. Kur erdha i solla gjashtë topa të hendbollit” – Xhavit Spahiu ka pasur atëherë shkolla të mesme. Niveli më i lartë ka qenë klasa e gjashtë gjimnaz, edhe në Prizren edhe në Pejë, vetëm në Prishtinë ka qenë shkolla e mesme. Hajdar Jakupi ishte në Prishtinë, pastaj Hajrullah Morina dhe Xhemil Doda në Prizren, Masar Begolli në Pejë, Ferdinand Shkelëzi në Gjakovë”.  

Më 1950, periudha e hendbollit të madh Në vitin 1950 fillon periudha e dytë e zhvillimit të sportit të Kosovës. Nuk lidhet kjo vetëm me punën e 4-5 vetave, sepse me 4-5 njerëz nuk fillon jeta... Mirëpo, pikërisht këta erdhën si njerëz të shkolluar vetëm për kulturë fizike, vetëm për edukimin e nxënësve në zhvillimin e kulturës fizike. Atëherë nisën të punojnë organizatat e ndryshme. U formuan lidhje e volejbollit, të basketbollit, futbollit, dhe filloi të themelohej Lidhja e Sportistëve të Kosovës.

“Më 1950, ndoshta edhe më herët, por unë po flasë për periudhën në të cilën u kthyem ne si arsimtarë dhe morëm detyrat e ndryshme në Prizren. Sadik Vraniqin e caktuan në Prizren, Ferid Hisarin dhe mua në Pejë, Vesel Kiserin e dërguan një kohë në Prizren. Ne ia filluam punës në Pejë. Në Pejë asokohe ishte një klub i futbollit, mirëpo Xhavit Spahiu, Ferid Hisari dhe Masar Begolli, kishin filluar të zhvillojnë hendbollin e madh... Me nismën e tyre u përfshinë edhe disa gjimnazistë...

Kështu u zhvillua një klub i hendbollit të madh, i cili asokohe luhej me 11 veta, si futbolli, vetëm bëhej vija 13-she, jo 11-she, në stadiumin e futbollit. Luanin me këpucë të futbollit... “Ishim njerëz të shkolluar, tamam për degën tonë. Ishte profesionalizimi i parë i shqiptarëve, të cilët po vinin të jepnin ndihmesën e vet”.  Gjashtë topat e hendbollit të vogël në Normalen e Prishtinës Me ardhjen e Xhavit Spahiut në Normalen e Prishtinës, në shtator të vitit 1953, hapet një faqe e re e veprimtarisë sportive, pikërisht në sportin e hendbollit.

“Prej këtu fillon jeta ime normale si mësimdhënës, ndërkohë isha student pa shkëputje nga puna, sepse nuk na pranuan të rregullt në Beograd. Fakulteti i Kulturës Fizike është hapur shumë vonë me 1958. Deri atëherë ka qenë gjashtëmujor, pastaj njëvjeçar në mënyrë që më vonë të bëhet institut, që veproi për 2-3 vite rresht”.

Më karakteristike për vitin 1953 ishte shkuarja e Xhavit Spahiut në Beograd, në tetor. U mblodhën të gjithë profesorët dhe arsimtarët në një seminar gjashtëditor për zhvillimin e hendbollit të vogël. “Kishim mësimdhënës nga ish-Çekosllovakia, siç ishte Petrit Konik”. Nuk pati asnjë nga Kosova... Vetëm unë. Dhe prej atëherë nisi të zhvillohej hendbolli i vogël. Kur erdha i solla gjashtë topa të hendbollit. Aty u shfaqën disa mëdyshje, sepse Petrik Konik qëndroi vetëm dy ditë e shkoi.

Kështu, ne mbetëm për të biseduar rreth vijave të fushës së hendbollit dhe të shtyllave 2x3 metra. Kjo dihej, por nuk dihej se ai dhjetëcentimetërshi i shtyllave pingule, përfshihet apo nuk përfshihet në gjashtëmetërësh. Pastaj, rreth gjashtëmetërshit, po ashtu, pati mëdyshje. Por, na thanë se do 52 të na lajmërojnë. Ndodhi na lajmëruan pas dy muajsh. Kjo u bë shumë shpejt. Erdhi vendimi se duhet të merren prej 10 centimetërshit te shtylla e të shkosh 6 metra anash, pastaj të bëhet rrethi”. Dhe sërish mendja kthehet te gjashtë topat... “Unë i solla ata topa. Ia fillova punës. Mësova disa gjëra. Natyrisht, ne kishim luajtur hendboll të madh, në Shkollën e fizkulturës. Hendbolli i vogël joshte shumë. Po nisnim një sport të ri, që mund të luhej jashtë dhe brenda. Fusha e vogël. Do të jetë një sport që do të përqafohet më të madhe. Nuk donte shumë përgatitje”. Fundi i tetorit të vitit 1953. Filloi periudha e zhvillimit të hendbollit të vogël. Normalistët e Prishtinës prej atij çasti, pas një pune të madhe, derisa doli brezi i parë i hendbollistëve, ishin ambasadorët e parë të zhvillimit të hendbollittë Kosovës. “Ata ishin nxënësit e mi të parë...Madje, e kam një fotografi që ma solli njëri ndër lojtarët e hendbollit; ka qenë një futbollist i mirë, më vonë edhe ai u bë arsimtar i fizkulturës. Është Bedri Kabashi . Kanë qenë ata vëllezërit Kabashi. Ata kanë luajtur futboll, por kanë luajtur edhe hendboll, sidomos Bedriu. Erdhi një ditë e më tha: “Profesor tash brezat po ndërrohen, dhe juve me siguri do të mund t’ju shërbejë kjo fotografi”.

Më besoni, atë fotografi nuk e kam pasur dhe është i tërë ekipi i nënshkruar mbrapa: Xhemajl Kasumi, Skënder Lamaxhema, Jakupi dhe rastësisht kishte qëlluar një gjimnazist e unë e kërkoja. Ka qenë Kolë Staka. Luante mirë asokohe. Bedriu po ashtu. Pastaj Jakupi (portieri i parë). Më vonë është brezi tjetër, ku ka qenë Nazmi Reçica, e të tjerë”.
Xhavit Spahiu erdhi në Prishtinë me gjashtë topa nga Beogradi. Kjo ishte befasi për të gjithë... “Në fillim u prita me habi. Çka është kjo? Dihej topi i njëjtë, por loja, lëvizjet... Qysh në orët e para punohej me gjatë topa. Unë nuk kënaqesha me kaq.

Shkova e luta drejtorin Kemal Deva t’i blinte edhe gjashtë topa të tjerë, por të gomës, kuptohet të hendbollit. Ishin pak më të vegjël, por më të përshtatshëm. Ishte kënaqësi e madhe edhe në radhët e nxënësve kur me 12 topa mbahej ora e mësimit. Kaloi tetori, nëntori e ne nuk mund të dilnim jashtë. Kemi pasur një korridor që e shfrytëzonim në Normale. nuk ka pasur sallë atëherë. Mësohej teknika... Shumë shpejt ky sport u pranua nga normalistët.

Vinin edhe nga gjimnazi, sepse kjo lojë u interesonte të gjithëve. Kosova - kampione e hendbollit të madh, Normalisti - i hendbollit të vogël. Dalim tash sërish të hendbolli, pikërisht te klubi Normalisti si e filloi jetën... “Klubin e hendbollit Normalisti e themeluam ne. Unë, së bashku me Drita Dobroshin, drejtorin Kemal Deva, vëllain e Sokol Dobroshit, Halilin, profesorin e matematikës Ahmet Mumxhiun, Jak Mitën. E formuam ekipin dhe merrnim pjesë në gara. Ushqimin e merrnim me vete. Luanim në Ferizaj dhe në njëfarë mënyre patëm filluar realizimin e programit të hendbollit. Fati i mirë deshi që Nazmi Kajtazi, i ndjerë luante për ekipin e Kosovës. Natyrisht, paraprakisht ai ka qenë anëtarë i Normalistit.

Ndeshja ndërmjet Normalistit dhe Kosovës u zhvillua në stadiumin e Rinisë. Më kujtohet se u patën tubuar tre - katër mijë shikues. Pas Normalistit, po e bëj një digresion të qëllimshëm, u themeluan edhe disa klube të tjera, siç ishte Kosova, pastaj Poleti. Dhe, siç thashë më parë, pati ndodhur një rrahje masive ndërmjet hendbollistëve të Normalistit dhe Kosovës, ku luante Nazmiu. Kosova kishte më shumë hendbollistë serbë. I vetmi që luante aty ishte Nazmi Kajtazi, i cili na shpëtoi nga më e keqja. Pasi që në rrahje pësuan pjesa më e madhe e lojtarëve të Kosovës, pësoi edhe Nazmiu.

Dhe vërtet, pësimi i tij ishte shpëtim për hendbollistët, sepse nuk e kualifikuan si konflikt ndërnacional, siç thoshin atëherë”, shkruan në monografinë “"Hendbolli kosovar - 60 vjet".

Shfaq komentet
comments powered by Disqus
Sot mund të lexoni Shfletoni kopertinat